Bibliotheek van Celsus

Bijna elke ansichtkaart van Efeze toont de Bibliotheek van Celsus, en het gebouw verdient die roem. De tweelaagse voorgevel, met zuilen, nissen en beelden, verrijst aan het eind van de Curetenstraat, waar de marmeren straat naar de haven buigt. Gebouwd in het begin van de 2e eeuw n.Chr., diende het tegelijk als openbare bibliotheek en als monumentaal grafmonument. Je koopt er geen apart kaartje voor: het ligt binnen het terrein van Efeze, waar buitenlandse bezoekers in 2026 €40 betalen.

Belangrijkste informatie in één oogopslag

Het verhaal van de bibliotheek in het kort

Tiberius Julius Celsus Polemaeanus kwam uit Sardes, een Griek die opklom tot de rang van Romeins consul en gouverneur werd van de provincie Asia, met Efeze als hoofdstad. Toen hij stierf, liet zijn zoon Tiberius Julius Aquila ter ere van hem een bibliotheek bouwen; ze was rond 117 n.Chr. klaar. Celsus werd bijgezet in een marmeren sarcofaag in een kamer onder het gebouw, een zeldzaam voorrecht binnen de stadsmuren.

Ongeveer 12.000 rollen werden opgeslagen in nissen in de muren, en een dubbele muur hield het vocht van ze weg. Weinig bibliotheken in de Romeinse wereld waren groter. In de 3e eeuw verwoestte brand het interieur, waarschijnlijk tijdens een aardbeving of een Gotische inval, en latere aardbevingen deden de gevel instorten. Tussen 1970 en 1978 zette het Oostenrijkse Archeologisch Instituut de voorgevel weer op uit de oorspronkelijke blokken, waarbij nieuwe steen werd gebruikt waar stukken ontbraken.

Hoogtepunten

• De voorgevel. Gepaarde zuilen op twee niveaus, bekroond door afwisselende fronton. Het ontwerp speelt met perspectief: de zuilen aan de randen zijn iets korter, waardoor de gevel breder en hoger lijkt dan hij werkelijk is.
• De vier deugden. De beelden in de onderste nissen staan voor Wijsheid (Sophia), Deugd (Arete), Denken (Ennoia) en Kennis (Episteme). Wat je ziet zijn kopieën; de originelen behoren tot het Ephesos Museum in Wenen.
• De inscripties. Teksten in het Grieks en Latijn op de muren en trappen geven de namen van Celsus en zijn zoon.
• De Poort van Mazaeus en Mithridates. Naast de bibliotheek, deze poort met drie bogen werd opgericht door twee vrijgelaten slaven ter ere van keizer Augustus, en komt uit op de handelsagora.
• Het interieur. Er is alleen nog een open schil over, maar de nissen waarin ooit rollen lagen, zijn nog zichtbaar.

Wanneer gaan

De gevel kijkt naar het oosten, dus de vroege ochtendzon valt er rechtstreeks op. Het terrein is dan ook het rustigst, voordat rond 09:30 de cruisegroepen uit Kusadasi arriveren. Tussen het late ochtend- en vroege middaguur is het plein voor de bibliotheek druk. Na 16:00 wordt het weer rustiger, al ligt de gevel dan in de schaduw.

Met onze Privétour Hoogtepunten Efeze met toegang zonder wachtrij brengt een ervaren gids je naar de Bibliotheek van Celsus, de Terrashuizen en het Huis van de Maagd Maria, vanaf US$300. Als je in Istanbul verblijft, vliegt de Dagtrip naar Efeze vanuit Istanbul met vluchten je naar Izmir en weer terug op dezelfde dag. Voor cruisepassagiers is er de Privétour Efeze met tijdige terugkeer, eveneens vanaf US$300.

Hoe lezers het gebouw gebruikten

Bezoekers beklommen de trappen en gingen door een van drie deuropeningen een enkele hoge zaal binnen. Rollen werden bewaard in rechthoekige wandnissen op meerdere niveaus, die lezers via galerijen bereikten. Een ruimte van ongeveer één meter tussen de binnen- en buitenmuur hield vocht tegen, een praktisch idee voor een stad aan zee. De grote apsis tegenover de ingang bevatte waarschijnlijk een beeld, van Celsus of van Athena, de godin van de wijsheid. Rollen werden niet uitgeleend; mensen lazen ze aan tafels in de zaal.

In de Romeinse wereld was een bibliotheek een openbaar gebouw dat de vrijgevigheid van een welgestelde familie toonde. Deze stond op het drukste kruispunt van de stad, naast de agora en de hoofdweg naar de haven.

Fotoadvies

• Voor het bekende beeld van bovenaf, stop onderweg naar beneden op de Curetenstraat.
• Om de hele gevel te fotograferen zonder mensen ervoor, kom bij de opening en loop direct naar beneden vanaf de Bovenpoort.
• Het plein is smal, dus een groothoeklens is handig.
• Neem een zoomlens mee voor close-ups van de kapitelen en kroonlijsten.

Lees meer op onze pagina over de oude stad Efeze en onze bestemmingspagina Efeze en Kusadasi.

Vragen die bezoekers stellen